تعریفی از مزاج و مزاج شناسی

در چند دهه ی اخیر با پیشرفت علم و شناخت طبی سنتی و یا همان طب ابوعلی سینا بسیاری از افراد برای درمان و بهبود سلامت خود به این نوع طب روی آورده اند. مزاج شناسی یک اصل بسیار مهم در طب سنتی محسوب می شود و بر این اساس آن اغلب بیمار را تحت درمان قرار می دهند. شاید این مطلب برای شما نیز جالب باشد که بدانید دارای چه طبع و مزاجی هستید و تا حدودی بتوانید در مصرف خوراکی های خود باید ها و نباید ها را رعایت کنید. در این مقاله توضیحات جامعی درباره مزاج شناسی و انواع آن به میان آورده ایم.

تعریفی از مزاج یا طبع

در طب سنتی یا همان ابوعلی سینا بر این باور بودند که، وجود انسان از چهار عنصر اصلی: آب، خاک، آتش و باد تشکیل شده است. این چهار عنصر در وجود انسان به اخلاط چهارگانه می شناسند. در گذشته این باور وجود داشت که واکنش های بدن انسان از چهار عنصر اصلی نشات گرفته است و مانند زیر تعریف شده است.

  • مزاج گرم (آتش)
  • طبع سرد (خاک)
  • مزاج خشک (باد)
  • طبع تر (آب)
مطلب پیشنهادی
افراد داری مزاج سرد و خشک چه ویژگی هایی دارند؟ + خوراکی های مناسب

در مزاج شناسی طبع انسان ها به دسته های زیر تقسیم می شود.

  1. مزاج گرم و تر یا دموی
  2. طبع گرم و خشک یا صفراوی
  3. مزاج سرد و تر یا بلغمی
  4. مزاج سرد و خشک یا سوداوی

این چهار طبع اصلی می باشد که هر شخصی با توجه به ساختار بدن خود یکی از آن ها را دارا می باشد. طبق مزاج شناسی در طب سنتی زمانی که دقیق طبع فرد متمرکز بر یکی از آن ها باشد، شخص طبع معتدل را دارا می باشد؛ اما مشکل از آنجایی آغاز می شود که طبع شخص از حالت خود خارج شود و به سمت یکی از این ها کشیده شود، که طبق طب ابوعلی سینا مزاج شخص رو به نامتعادلی رفته است و او را دچار مشکلاتی می کند.

راهکارهای ساده برای مزاج شناسی

مزاج شناسی و راهکار

تا حدود زیادی این امکان وجود دارد که افراد بتوانند مزاج شناسی خود را انجام دهند. اما این نکته قابل اهمیت است شناخت طبع و مزاج صددرصدی نمی باشد. در ادامه ی متن نکاتی گفته خواهد شد که برای شناخت طبع می تواند کمک بسیاری کند. هنگامی که هر شخص با طبع بدن خود آشنا شود دیگر میتواند دلیل بعضی اتفاقات مانند جوش زدن، عرق کردن غیر طبیعی و غیره را در خود پیدا کند. 

مطلب پیشنهادی
چه افرادی دارای مزاج سرد و تر می باشند؟ + خوراکی های مناسب

مزاج شناسی و واکنش دمای محیطی

افرادی که دارای مزاج گرم و خشک یا گرم و تر هستند در فصل هایی مانند زمستان و پاییز احساس مطلوب تر و بهتری دارند. افراد دارای این دو طبع در هوای گرم بسیار اذیت می شوند و به اصطلاح عامیانه گفته می شود این افراد گرمایی هستند. بر عکس اشخاصی که دارای طبع سرد و خشک یا سرد و تر هستند، تابستان و بهار فصل مطلوب آن ها می باشد. در کل این افراد از گرمای محیط لذت می برند و در دمای پایین اذیت خواهند شد که به اصطلاح عامیانه به این افراد سرمایی می گویند.

طبع افراد و واکنش آنها به غذا و خوراکی 

افرادی که دارای طبع گرم و خشک و یا گرم تر باشد با خوردن خوراکی هایی که دارای گرمی می باشند، بدنشان واکنش هایی نظیر جوش زدن و کهیر از خود نشان می دهد. در مقابل افرادی که دارای مزاج سرد و تر یا سرد و خشک هستند، با خوردن خوراکی هایی دارای طبع سرد دچار مشکل می شوند که برای درمان آن ها اغلب خوراکی های دارای طبع گرم داده می شود تا به تعادل برسند.

مطلب پیشنهادی
چه افرادی دارای مزاج سرد و تر می باشند؟ + خوراکی های مناسب

نکته: افراد دارای مزاج سرد با خوراکی های دارای طبع گرم ارتباط بهتری برقرار می کنند.

میزان و راحتی خواب در شناخت مزاج

تحقیقات نشان داده است افرادی که دارای مزاجی تر هستند، نسبت به افرادی که دارای مزاج خشک می باشند، خواب بیشتر و راحت تری دارند. علت این اتفاق این امر می باشد که، مغز دارای طبع تر است. در نتیجه زمانی که بدن با مغز در تعادل قرار داشته باشد، مغز قادر است، مفید استراحت کند. به همین علت می باشد افرادی که دارای مزاج صفراوی (گرم و خشک) هستند بیشترین مشکل را در خواب دارند.

ارتباط نشانه های رفتاری با طبع افراد

افرادی که دارای مزاج گرم هستند، در اغلب موارد رفتار های تند و پر خشونت بیشتری را دارا می باشند. این افراد سریع تر نسبت به افراد دارای مزاج سرد عصبانی می شوند. می توان اینگونه توضیح داد خشونت، تندی و عصبانیت از حرارت و گرما گرفته شده است. از طرفی افراد داری طبع گرم بیشتر اجتماعی و خونگرم هستند. این افراد اغلب تمرکز بالایی در کار ها دارند. 

مطلب پیشنهادی
افراد داری مزاج سرد و خشک چه ویژگی هایی دارند؟ + خوراکی های مناسب

در مقابل افرادی که دارای مزاج سرد هستند، اغلب افرادی صبور می باشند و دیر عصبانی می شوند. اغلب این افراد در کارها بسیار احتیاط می کنند.

خصوصیات افراد دارای 4 طبع متفاوت

خصوصیات افراد با مزاج مختلف

رفتار ها و نشانه های تقریبا یکسانی بین افراد دارای یک نوع مزاج می باشد که آن ها را به طور خلاصه می توان به شکل زیر توضیح داد.

1. مزاج گرم و تر

افرادی که دارای مزاج گرم و تر هستند. اغلب افرادی خونگرم هستند. افراد داری این طبع بیشتر در کار سریع هستند و استعداد مدیریت افراد را دارا هستند. این مزاج یکی از بهترین طبع ها در میان افراد می باشد. چرا که طبع محیط و اجزای بدن با هم در تعادل خوبی قرار دارند. این افراد تنها به دلیل نکته سنجی و طبع گرمی که دارند، سریع تر نسبت به بقیه عصبانی می شوند.

2. طبع گرم و خشک

افرادی که دارای مزاج گرم و خشک هستند اغلب اندامی متوسط دارند. همچنین به دلیل طبع خشکی دارند، پوستشان نسبت به افراد دارای طبع تر، خشک می شود و دچار اگزمای پوستی می شوند. اشخاصی که دارای طبع گرم و خشک هستند، کم خواب هستند و در اکثر زمان ها خواب کافی ندارند. از طرفی این افراد دارای تمرکز متوسطی هستند اما گیرایی بالایی در یادگیری دارند. سرعت عمل این افراد در تمامی کارها بالا می باشد. همچنین به دلیل طبع گرمی که دارند نسبتا سریعتر عصبی می شوند. نام این گروه را صفراوی گذاشته اند؛ از آن جهت که صفرا در این افراد فعال تر نسبت به باقی گروه ها می باشد. در نتیجه ی همین فعالیت صفرا، تلخی دهان یکی از مشکلات افراد داری این مزاج می باشد.

مطلب پیشنهادی
افراد مزاج گرم و خشک دارای چه ویژگی هایی هستند؟ + خوردنی ها و نخوردنی ها

3. طبع سرد و تر

افرادی که دارای مزاج سرد و تر هستند اغلب پوستی روشن و شفاف را دارا می باشند. به علت طبع تر کمتر احساس تشنگی در طی روز دارند. این اشخاص تمرکز بالایی دارند و علاقه ی زیادی به محاسبات و ریاضی دارند. افراد داری این طبع بیشتر مواقع بسیار صبور هستند و کارها را با احتیاط بیشتری جلو می برند. همچنین به علت دارا بودن طبع تر و سرد که کاملا مشابه با طبع مغز می باشند راحت می خوابند.

4. مزاج سرد و خشک

افرادی که دارای مزاج سرد و خشک هستند؛ نسبت به باقی گروه ها به اتفاقات بیرونی حساس تر می باشند. این افراد خواب بسیار کمی دارند. یکی از خصوصیات این افراد نکته سنج بودن آن ها می باشد اما همین نکته سنج بودن باعث می شود زودتر نسبت به افراد دارای مزاج سرد و تر عصبانی و کلافه شوند. از آنجایی که این افراد بسیار به گذشته فکر می کنند و از طرفی درونگرا هستند بیشتر در خطر ابتلا به افسردگی قرار دارند. در بیشتر افراد دارای مزاج سرد و خشک می توان وسواس فکری و باقی وسواس ها را مشاهده کرد.

مطلب پیشنهادی
افراد مزاج گرم و خشک دارای چه ویژگی هایی هستند؟ + خوردنی ها و نخوردنی ها

مزاج شناسی اعضای بدن 

مزاج گرم و تر

اعضای بدن
کلیه
گوشت
خون
کبد

مزاج گرم و خشک

اعضای بدن
قلب
ورید
شریان

طبع سرد و تر

اعضای بدن
مغز
نخاع
چربی

طبع سرد و خشک

اعضای بدن
مو
طحال
عصب
استخوان
زردپی
غضروف

همانطور که در بالا مشاهده شد، مغز دارای طبع سرد و تر می باشد. بسیاری از بیماری های عصبی به دلیل این طبع مغز می باشد. یکی از اعتقاداتی که طبیب های سنتی دارند این می باشد که، به دلیل طبع سرد مغز و نخاع بهتر است آن ها گرم نگه داشته شوند، تا عملکرد بهتری داشته باشند.

طبع برخی از خوراکی ها

مزاج خوراکی ها
طبع آلبالوطبع سرد و خشک
طبع آلو و آلوچهطبع سرد و تر
طبع آویشنطبع گرم و خشک
طبع اسفناجطبع سرد و تر
طبع انبهطبع گرم و خشک
طبع انجیر تازهطبع گرم و تر
طبع انجیر خشکطبع گرم و تر
طبع انگورطبع گرم وتر
طبع بادمجانطبع گرم و خشک
طبع برنجطبع سرد و خشک
طبع پونهطبع گرم و خشک
طبع پیازطبع گرم و خشک
طبع تخم مرغطبع زرده تخم مرغ گرم و سفیده آن سرد است
طبع چای سبز و سیاهطبع گرم و خشک
طبع خاکشیرطبع گرم و تر
طبع خامهطبع سرد و تر
طبع خربزهطبع گرم و تر
طبع خرماطبع گرم و تر
طبع دارچینطبع گرم و خشک
طبع روغن زیتونطبع گرم و خشک
طبع روغن کنجدطبع گرم و تر
طبع زرشکطبع سرد و خشک
طبع زعفرانطبع گرم و خشک
طبع زنجبیلطبع گرم و خشک
طبع زنیانطبع گرم و خشک
طبع زیتونطبع گرم و خشک
طبع زیرهطبع گرم و خشک
طبع سرکهطبع سرد و خشک
طبع سیرطبع گرم و خشک
طبع شیره انگورطبع گرم و تر
طبع شیره خرماطبع گرم و خشک
طبع فلفلطبع گرم و خشک
طبع فلفل سبزطبع گرم و خشک
طبع قارچ خوراکیطبع سردو  تر
طبع قهوهطبع سرد و خشک
طبع کاسنیطبع سرد و تر
طبع کاکائوطبع گرم و خشک
طبع کاهوطبع سرد و تر
طبع کرفسطبع گرم و خشک
طبع کرهطبع گرم و تر
طبع کشکطبع سرد و خشک
طبع کنجدطبع گرم و تر
طبع گردوطبع گرم و خشک
طبع گشنیزطبع سرد و خشک
طبع گلابطبع سردو  تر
طبع گل گاوزبانطبع گرم و تر
طبع ماستطبع سرد و تر
طبع ماست چکیدهطبع گرم و تر
طبع موسیرطبع گرم و خشک
طبع نمکطبع گرم و خشک
طبع هویجطبع گرم و تر

در آخر

مطلب پیشنهادی
افراد داری مزاج سرد و خشک چه ویژگی هایی دارند؟ + خوراکی های مناسب

با شناخت طبع خود از طریق مزاج شناسی تا حدود زیادی این امکان وجود دارد که در برابر برخی بیماری ها ایستادگی کرد. اما این نکته قابل ذکر می باشد که مزاج افراد ثابت نمی ماند و با تغییر فصل و افزایش سن، طبع افراد نیز تغییر خواهد کرد.