آفت دهان

آفت دهان یکی از شایع ترین بیماری های دهانی محسوب می شود، که ممکن است هر شخصی در طول زندگی خود، چه در دوران بزرگسالی و چه در کودکی دچار این بیماری دهانی دردناک شده باشد.

در ادامه ی این متن سعی بر آن شده است که، درباره ی تمام نکات این بیماری دهانی به طور کامل و ساده توضیح داده شود.

آفت دهان چه نوع بیماری است؟

آفت دهان زخم های دردناک و پراکنده ای هستند که درون دهان ایجاد می شوند. این زخم ها بیشتر در پایه ی لثه ها، درون گونه ها، درون لپ ها، روی کام های نرم و زبان پدید می آیند.

اغلب برای درمان آفت های دهانی نیازی به مراجعه ی پزشک نیست و این زخم ها خود به خود بهبود پیدا می کنند. اما این نکته را باید در نظر داشت که، اگر بهداشت دهان در این دوره بیشتر از قبل رعایت نشود، این زخم ها ممکن است عفونی شوند. در نتیجه ی عفونی شدن آن نیز با مشکلات حاد دهان و فک را ایجاد خواد کرد

چه عواملی باعث آفت دهان می شود؟

هنوز علت مشخص و ثابتی برای آفت دهان پیدا نشده است. عوامل زیادی باعث می شود دهان دچار آفت شود، اما بیشترین عامل که در آفت دهانی تاثیر دارد عوامل محیطی هستند.

یکی از علت های اصلی که باعث ایجاد شدن آفت و آسیب رسیدن به بافت های داخل داهان می شود، رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان است.

بعضی از پزشکان معتقد هستند اصلی ترین عامل این آسیب دهانی استرس و فشار های عصبی مداوم است. می توان اینگونه این نظریه را  برداشت کرد، که استرس و فشار مداوم عصبی، سیستم دفاعی بدن را پایین می آورد. زمانی که سیستم دفاعی پایین می آید، بدن مستعد هر نوع آسیبی خواهد بود.

مطلب پیشنهادی
طرز تهیه کشک بادمجان + نکات سلامت و آشپزی

همچنین بعضی از مرکبات و میوه ها دارای خاصیت اسیدی است، که این خاصیت باعث تشدید شدن آفت های دهانی می شود. میوه هایی نظیر پرتقال، آناناس، انجیر و توت فرنگی نمونه ای از این میوه ها هستند که باعث ایجاد آفت در دهان می شود. همچنین اگر آفتی در دهان باشد آن را تشدید خواهد کرد.

بعضی از سبزیجات نظیر گوجه نیز در دهان ایجاد آفت می کند و همچنین باعث شدت پیدا کردن زخم ها می شود.

آسیب رسیدن به بافت های داخل دهان می تواند موجب ایجاد آفت شود. این آسیب ها می تواند از طریق محکم مسواک زدن نیز ایجاد شود. همچنین گاهی اوقات دندان دچار شکستگی و یا لب پریدگی میشود، که این اتفاق باعث خواهد شد لپ و زبان دچار آسیب شوند.

اما این زخم های دهانی و دردناک همیشه بر اثر آسیب های فیزیکی و یا خوردن مرکبات و میوه ها ایجاد نمی شود. عوامل دیگری نیز در آن نقش دارد.

کمبود ویتامین B12، روی (زینک) و فولیک اسید در بدن می تواند دهان را مستعد آفت زدن قرار دهد.

برخی از بیماری های گوارشی می تواند سیستم بدن را دچار اخلال کند، در نتیجه ی این اختلال دهان دچار آفت می شود. بیماری های گوارشی از قبیل  کرون و سلیاک باعث می شوند دهان دچار آفت شود.

مطلب پیشنهادی
تقویت لثه با 6 خوراکی و راهکار بسیار موثر و تاثیرگذار

علت های مهم آفت دهانی را می توان به صورت زیر نیز دسته بندی کرد:

آلرژی

یکی از فاکتور های اصلی که باعث از بین رفتن و آسیب به بافت دهان می شود واکنش های آلرژیک هستند. مواد آرژی زا در مواد غذایی بسیار زیاد و متنوع هستند.

مانند سولفات لوریم سدیم که ماده ی اصلی سازنده ی خمیر دندان است که اغلب افراد به آن حساسیت دارند.

همچنین برخی از داروها نیز بسیار آلرژیک هستند مانند داروهای مهار کننده ی بتا و دارو های غیر استروئیدی.

برخی از غذا و مرکباتی خاصیت آلرژیکی در خود دارند  مانند: توت فرنگی، گوجه فرنگی، بادمجان، قهوه، رنگ های مصنوعی غذا و غیره.

استرس

استرس و فشار های عصبی مداوم یکی از علل اصلی آفت های دهانی هستند. همانطور که در بالا به آن اشاره شد، استرس و فشار های روحی باعث تضعیف سیستم دفاعی بدن می شود، که در نتیجه ی آن باعث می شود دیواره های داخلی دهان آسیب پذیر شوند.

جراحات و صدمات

جراحات و آسیب رسیدن به بافت های داخلی دهان، ارتباط مستقیمی با ایجاد آفت دارند. هرچقدر عمق ایجاد شده در بافت ها بسیار باشد، دهان بیشتر مستعد آفت قرار خواهد گرفت.

ژنتیک

سابقه ی خانوادگی در بیماری آفت دهان می تواند نقش بسیاری در ایجاد این جراحت دهانی داشته باشد. در واقع اگر والدین دچار آفت دهان می شوند احتمال ایجاد آفت در فرزندان نیز بسیار بالا است.

مطلب پیشنهادی
از روغن کرچک ، مزایا و مضرات آن چه می دانید؟

سیستم دفاعی ضعیف بدن

برخی افراد که دچار مشکلات سیستم ایمنی هستند و یا مدت طولانی مریض بوده اند. سیستم بدنی این افراد تضعیف شده است، بنابراین بسیار دچار آفت دهان می شوند. برای مثال افرادی که دارای HIV مثبت هستند، اغلب دچار آفت دهان می شوند. همچنین افرادی که به علت دوره های شیمی درمانی سیستم دفاعی بدنشان به شدت ضعیف می شود، آن ها نیز بسیار دچار آفت دهانی می شوند.

میکروب ها

بعضی از میکروب ها و اورگانیسم ها در ایجاد آفت دهانی بسیار نقش دارند. از جمله این اورگانیسم ها ویروس هرپِس و آبله مرغان است.

کمبود مواد مغذی

طی تحقیقات به عمل آمده مشخص شده است که، کمبود برخی از مواد مغذی در تغذیه باعث ایجاد آفت در دهان می شود. مانند کمبود ویتامین های خانواده ی B، مواد معدنی، کمبود آهن، سولفوریک اسید و روی.

ترک سیگار

زمانی که شخصی برای طولانی مدت سیگار می کشد، بافت داخلی دهانش دارای ضخامت بیشتری می شود. هنگامی که شخص شروع به ترک سیگار می کند، این لایه پوشاننده ی ضخیم شروع به نازک شدن می کند. همین عامل حساسیت دهان را برای آفت زدن بالا می برد.

البته این را در نظر داشته باشید، این آفت زدن نباید باعث آن شود که سیگار کشیدن ترک نشود، چرا که سیگار کشیدن ارتباط مستقیم با سرطان دهان دارد.

هورمون ها

تغییرات هورمونی در بدن نیز می تواند عامل ایجاد آفت در دهان شود. برخی از خانم ها در دوران قاعدگی خود به علت تغییرات هورمونی، دچار آفت دهانی می شوند.

مطلب پیشنهادی
درمان سرفه خشک تنها با 11 راهکار سریع+علت ایجاد آن

انواع آفت های دهانی

آفت های دهانی شامل سه دسته هستند:

  1. مینور (کوچک)
  2.  ماژور (بزرگ)
  3. هرپتی

1. آفت دهان مینور

این نوع آفت بسیار ریز است و به صورت خوشه ای در دهان پخش می شود. آفت مینور بدون درمان خاصی بهبود پیدا می کند. همچنین جای زخم های این نوع آفت در دهان باقی نمی نماند. زمان خوب شدن کامل در آفت مینور حداکثر 2 هفته طول خواهد کشید.

محل این نوع آفت اغلب بر روی زبان، داخل لپ ها و لثه است.

2. آفت های ماژور

آفت ماژور نسبت به نوع آفت مینور بسیار بزرگتر است و همچنین عمق بیشتری دارد. این نوع آفت به صورت تکی زده می شود، اما بسیار دردناک است. آفت ماژور در نزدیکی لوزه ها ایجاد می شود. که شخص را هنگام بلع دچار درد بسیار می کند.

مدت زمان بهبودی در آفت ماژور حداکثر 6 هفته است. اما این نکته را در نظر داشته باشید هر نوع آفتی که زمان بهبود پیدا کردنش، بیشتر از سه هفته طول کشید برای معالجه ی آن حتما به پزشک مراجعه کنید.

3. آفت دهانی هرپتی

این نوع آفت اندازه ای به قطر نوک سوزن دارد و به صورت 10 تا 100 تایی پخش می شود. این آفت هرپتی بیشتر در بزرگسالان دیده می شود. طول درمان این آفت حدود یک هفته تا دو هفته است. همچنین جای زخم های این آفت پس از بهبودی از بین خواهد رفت و اثری بر جای نخواهد گذاشت.

مطلب پیشنهادی
لمینت دندان و فواید و معایب آن + آیا لمینت برای کودکان مناسب است؟

روش های درمان خانگی آفت های دهانی

زمانی که بافت های داخلی دهان دچار آفت می شود، می توان برای بهبود آن از روش های خانگی کمک گرفت. چرا که اغلب این بافت ها بدون مراجعه به دکتر بهبود پیدا می کند. اما از آن جایی که بسیار دردناک هستند، برای تسکین آن از روش های خانگی می توان کمک گرفت.

در ادامه تعدادی از این راهکار ها را معرفی خواهیم کرد.

1. استفاده از یخ بر روی آفت در دهان

یک تکیه یخ را بر روی قسمت های آسیب دیده ی داخلی دهان بگذارید، تا التهابات و درد را تسکین دهد. از آنجایی که یخ، خون رسانی به قسمت آسیب دیده را کاهش می دهد و این عمل باعث می شود التهابات کاهش پیدا کند.

2. مصرف ویتامین B12

ویتامین B12 یکی از عوامل خون ساز در بدن است. کمبود این ویتامین در بدن باعث مشکلات جدی می شود.

3. خوردن مکمل هایی که در خود دارای آهن هستند

مکمل هایی که در خود دارای آهن هستند، باعث می شود کمبود آهن در بدن جبران سود. زمانی که این ماده در بدن تامین شود به بهبود زخم ها کمک شایانی خواهد نمود.

4. استفاده از شیرین بیان

شیرین بیان یکی از داروهای گیاهی است که خواص دارویی بسیاری دارد. یکی از آن ها تسکین درد آفت دهان است. همچنین باعث بهبود پیدا کردن زخم های داخل دهان نیز می شود.

5. سرکه

از انواع سرکه می توان به عنوان دهان شویه برای از بین بردن باکتری ها و همچنین کاهش التهابات زخم های دهانی استفاده کرد. تجربه نشان داده است سرکه سیب خاصیت ضد عفونی کنندگی بسیار بالایی دارد.

مطلب پیشنهادی
همه چیز درباره ی وارنیش فلوراید + نحوه ی استفاده از آن

6. نمک

نمک یکی از موادی است که عفونت های زخم های دهانی را به حد چشمگیری کاهش می دهد. اما این نکته را در نظر داشته باشید که، نمک جای زخم را بسیار می سوزاند.

7. چای سبز

چای سبز خاصیت آنتی باکتریالی دارد. می توان از این خاصیت برای از بین بردن عفونت زخم های دهان و همچنین آفت استفاده به عمل آورد.

8. جوش شیرین

جوش شیرین دارای خاصیت ضد عفونی کنندگی بالایی است. زمانی که شخص دچار آفت دهان می شود می تواند از آن به دو صورت استفاده کرد.

در روش اول مقداری جوش شیرین را در یک لیوان آب حل کرده و از آن مانند دهان شویه در طی روز استفاده شود.

روش دوم اینگونه است که می توان جوش شیرین را بر روی خمیر دندان ریخت و با آن در طی روز دندان ها را مسواک کرد.

کودکان و آفت دهان

آفت دهانی یکی از بیماری های شایعی است که کودکان دچار آن می شوند. از آنجایی که کودکان در مقابل درد بسیار کم طاقت هستند، بهتر است برای تسکین آن سریع اقدام کنید. همچنین عواملی وجود دارد که کودکان نسبت به آن زودتر و با شدت بیشتر به آن واکنش نشان می دهند. در عوامل آفت زدن نیز اینگونه است. ممکن است موردی که باعث آفت کم در بزرگسالان شود، در کودکان بسیار ایحاد آفت هایی بیشتر و عمیق تر باشد.

مطلب پیشنهادی
سوزش ادرار بر اثر چه عواملی در آقایان و خانم ها بروز داده می شود؟

در ادامه روش هایی را کمک به تسکین درد آفت دهان در کودکان می شود را معرفی خواهیم کرد:

عسل

یکی از راهکار های موثر برای درمان آفت دهان کودکان استفاده از عسل است. از آنجایی که عسل دارای خاصیت ضد میکروبی و آنتی باکتریالی است، این خاصیت باعث می شود که عفونت و باکتری های مضر دهان از بین برود. همچنین به دلیل داشتن گلوکز های مفید در عسل، عمل ترمیم زخم ها به خوبی انجام می شود.

مسئله ای که به والدین در اینجا بسیار کمک می کند این مورد است که، اکثر کودکان طعم عسل را دوست دارند. بنابراین والدین برای استفاده از آن دچار مشکل نخواهند شد. تنها کافی است محل زخم را تمیز کرده و مقداری عسل را بر روی محل آسیب دیده بگذارند.

نکته: عسل را به هیچ عنوان به نوزادان نباید داد.

عسل علاوه بر آن که خاصیت ترمیمی دارد، در کاهش درد بسیار موثر است. عسل را می توان به عنوان یک تسکین دهنده ی درد آفت دهانی برای کودکان نیز استفاده کرد.

شیر نارگیل

هنگامی که کودکان دچار آفت دهان می شوند، مانند افراد بزرگسال باید بیشتر به بهداشت دهان خود توجه کنند. از آنجایی که کودکان اغلب به این موضوع بی توجه هستند بنابراین این وظیفه بر عهده ی والدین آن ها است.

اکثر کودکان علاقه ای به استفاده از فلوراید دهان ندارند. اما جای نگرانی وجود ندارد، جایگزین بسیار مناسبی برای آن وجود دارد. والدین می توانند مقداری شیرنارگیل را همراه با عسل مخلوط کرده و محلول تهیه شده را به کودک بدهند و از او بخواهند آن را کاملا در دهان قرقره کند.

مطلب پیشنهادی
ترنجبین و تمام خواص آن بر زیبایی، درمان یبوست و زردی نوزاد

شیرین بیان

یکی از روش های موثر برای بهبود آفت دهان و همچنین تسکین درد آن، استفاده از محلول شیرین بیان است. برای تهیه آن کافی است ریشه ی تازه ی شیرین بیان را در یک لیوان آب جوشانده شود، سپس بعد از جوشانده شدن محلول را بگذارند تا خنک شود. سپس از کودک بخواهند در طی روز آن را در دهان خود بچرخاند.

این روش کمک بسزایی در بهبود زخم های دهانی ناشی از آفت خواهد کرد. اما این را در نظر داشته باشید، که این عمل باید در طی روز 4_5 بار انجام شود تا بهبودی زودتر حاصل شود.

نکته: جویدن برگ ریحان درمان بسیار خوبی برای بهبود درد و زخم های دهانی کودکان به حساب می آید

نکته: ژل داخل گیاه آلوئه ورا نیز کمک بسیاری در بهبود آفت دهان می کند.

نکته: هنگامی که دهان دچار آفت است، از خوردن غذاهایی تند و داغ اجتناب شود. چرا که هر دو عامل باعث تشدید و تحریک آفت در دهان می شوند.

نکته: برای تسکین درد آفت از داروهای مسکن شیمیایی موجود در داروخانه ها استفاده کرد.

در آخر :

همانطور که در این مقاله گفته شد، اغلب برای درمان آفت دهان احتیاجی به مراجعه نزد پزشک وجود ندارد، اما زمانی که این آفت ها همراه با تب و بی حالی همراه باشند، سریعا باید به پزشک مراجعه شود.